İçeriğe geç
Yazı Boyutu

Hareket’in mali kaynakları nelerdir? Bu kaynaklar nasıl yönetiliyor?

Hizmet Hareketi’nin mali kaynakları, destekçilerin sağladığı bağışlara ve bu bağışların yer yer gelir getiren kurumlara dönüştürülmesine dayanır. Vakıf kültürü ve hayırseverlik geleneğinin çağdaş bir uygulaması olarak özetleyebileceğimiz bu sistemde bağışçıların sağladığı ve “himmet” adı verilen fonlar ile müesseseler kurulur ve hizmet faaliyetleri desteklenir. Yüksek verimlilik ve kaynakların rantabl şekilde değerlendirildiği bu kurumların gelirleri yeni müesseseler, farklı hizmet alanları ve burs giderleri için kullanılır.  Buradaki temel amaç kendi kendine yetebilen, sürdürülebilir bir yapının hayata taşınmasıdır. Diğer hizmet kurumlarına ek olarak; belli bir dönem bazı şirketler ve medya girişimleri de vardır. Son yıllarda ise Türkiye dışında yapılan topluma katkı projeleri ilgili ülkelerde resmî ve özel fonlar tarafından da desteklenmektedir ve bu tarz çalışmalar her geçen gün artmaktadır. Tüm kaynakların kullanımına dair kararlar şahsi inisiyatiflere bırakılmayıp profesyonel kurum yöneticileri ve bağışçılardan oluşan mali heyetler tarafından alınır. Bu iç denetimin dışında, tüm Hizmet kurumları bulundukları ülkelerin yetkili makamlarınca düzenli olarak denetlenir. 

Konuya girmeden önce Hareket’in temel prensipleri ile de yakından ilgili olan önemli bir ilkesini hatırlatmakta fayda görüyoruz. Bir sivil yapının kendi kaynakları dışında para kaynaklarına bağlı olması onu etkiye ve hatta suistimale açık hale getirir. Hizmet Hareketi para kaynakları konusunda her türlü resmi, tüzel ve özel kişiliğe karşı bağımsızlığını korumada azami hassasiyet gösterir. Fethullah Gülen Hocaefendi, Hizmet’in birkaç öğrenci evini bile zor finanse edebildiği ilk yıllarda dahi bağımsızlığına herhangi bir şekilde halel getirecek kaynaklara mesafeli durmuş, örneğin Ortadoğu’dan gelen cazip bağış tekliflerini Hizmet’in İslam yorumunu siyasi etkilerden ve radikal akımlardan korumak için tereddütsüz reddetmiştir.

Buna rağmen, Hizmet Hareketi’nin mali kaynakları konusu başından bu yana  spekülasyon  konusu yapılagelmiştir. Spekülasyonların temelinde hareketin yönetmekte olduğu maddi kaynakların “gizli merkezler tarafından sağlandığı” türünden iddia ve ithamlar bile yer almaktadır. Devletin hayatın her alanını kapsadığı ve sivil alanın son derece dar olduğu Türkiye gibi bir ülkede bu tür spekülasyonların yapılması şaşırtıcı değildir. Türkiye’nin yönetim geleneğinde sivil toplumun güçlenmesine alan açılmamış, bir şekilde kendine  alan açan ve gelişen sivil toplum oluşumları devlet eliyle uygulanan el koyma politikalarıyla sindirilmiştir. Bu tür merkeziyetçi siyasi rejimler maddi olarak bağımsız olan sivil girişimlere aşina olmadıkları için bu tür başarıları açıklamakta zorlanırlar ve komplo teorilerine sığınırlar. Bu nedenle batı demokrasilerinde son derece normal ve hatta makbul bir durum olan sivil toplumun geniş maddi kaynaklara sahip olması konusu Türkiye’de dirençle karşılaşmıştır. Hizmet Hareketi de bu hazımsızlıktan nasibini almıştır.

Hizmet Hareketi’nin maddi kaynaklarının temeli himmet adı verilen yıllık bağış taahhütleridir. Himmet kelimesi çabalama ve yardım anlamına gelir ve bu yönüyle aşağıda tarif edeceğimiz geleneği özetler. Kökleri Hz. Peygamber (sav) dönemine dayanan bu uygulamada farklı gelir ve meslek gruplarından insanlar yılda bir düzenledikleri himmet toplantılarında bir araya gelir ve herkesin şahit olacağı şekilde yıllık bağış taahhütlerini ilan ederler. Öğrenci, ev hanımı, işçi, çalışan, işadamı gibi grupların kendi aralarında yaptıkları himmet toplantıları açıktan ilan edilen her bağış miktarının bir sonraki bağışçıyı teşvik ettiği coşkulu buluşmalardır. ABD’li din sosyologu Helen Rose Ebaugh 2010 yılındaki araştırmasında Hizmet katılımcılarının gelirlerinin bir kısmını Hizmet projelerini destekleme amacıyla gönüllü olarak himmet ettiklerini kaydetmiştir. Hareket’in ulaştığı geniş toplumsal taban düşünüldüğünde bu gelirlerin ciddi rakamlara ulaşacağı aşikardır.

Himmetler, Hareketin kaynak oluşturma  sürecinin sadece bir parçasıdır. Himmetler ihtiyaç sahibi öğrencilere sağlanan burslar, insani yardım faaliyetleri ve değişik Hizmet faaliyetlerinin desteklenmesinin yanında bu himmetlerin bir kısmı eğitim kurumlarının kuruluş sermayesini oluşturur. Bu kurumların bir kısmı bir süre sonra kendi masraflarını karşıladığı gibi, yeni Hizmet projelerine de destek verebilecek hale gelir.  Himmet uygulaması Hizmet’in geleneği çağa göre yorumlaması ve onu daha ileri bir modele taşımasına çarpıcı bir örnektir. Hizmet’in eğitim, vakıf kültürü, İslami hayırseverlik ve modern kaynak yönetimini harmanlayan modeli aldığı himmet fonlarını hem ekonomik sürdürülebilirliğe sahip hem de toplumsal katma değer üreten kurumlara dönüştürür. Himmet müessesesinin bu şekilde çalıştırılmasıyla ortaya çıkan güzel Hizmet örnekleri daha çok insanı himmet vermeye teşvik eder, neticesinde Hizmet faaliyetleri ve kaynaklar doğurgan bir döngü içinde büyür.

 

Hizmet kurumlarının başarısının nedenlerinden birisi de mali kaynakların verimli bir şekilde kullanılması, Hizmet gönüllülerinin fedakarlığı ve  bunun neticesinde ortaya çıkan karşılıklı güven ilişkisidir. Fethullah Gülen Hocaefendi birçok dini-tasavvufi kavramı bireysel kulluk veya dervişlik ile sınırlı olmayan bir şekilde yorumlamış ve modern hayatın her alanında bu kavramlara yer olduğunu savunmuştur. Öğretmenlik mesleği de bu alanlardan biridir. Hicret, adanmışlık ve fedakarlık kavramları Hizmet’in eğitim kadrolarında son derece öneme sahiptir. Bu sayededir ki, son derece başarılı eğitimciler en geri kalmış ülkelere kadar gitmiş, mütevazı maaşlarla çalışmış, mesai saatleri dışında hiçbir maddi beklentiye girmeksizin öğrenci ve velilerle vakit geçirmiş ve nihayetinde okullar bulundukları ülkelerin gözde kurumları haline gelmiştir. Öğretmenlerin söz konusu maddi fedakarlıkları normal şartlarda çok daha büyük kaynak gerektiren başarıların kısa zamanda ve minimum harcamayla elde edilmesini sağlamıştır.

Hizmete Dair sitesinden daha fazla şey keşfedin

Okumaya devam etmek ve tüm arşive erişim kazanmak için hemen abone olun.

Okumaya Devam Edin